Waar hotels op reis meestal een wat vervreemdende bubbel zijn, dringt de realiteit in Kathmandu gewoon via de kraan de kamer binnen. Het donkerbruine water dat in het bassin loopt, doet mij besluiten om een verfrissende ochtenddouche tot nader order uit te stellen. Ach, we hoeven nog maar een dag.

Flintstone

Na vier dagen met de lokale NGO Sebac te hebben gereisd, zijn we weer aangewezen op onszelf. Vervoer geschiedt dus niet langer via de glimmende SUV’s maar met de taxi. En in Kathmandu zijn dat autootjes die wat betreft afmeting en staat van dienst gelijkenissen tonen met de gezinswagen van Fred Flintstone. Dus vouwen we onze ongewassen lichamen – het incidentje met de kraan was niet alleen aan mij voorbehouden – op de achterbank en zetten we koers naar onze eerste afspraak die ons meteen leert waar dat bruine kraanwater toch vandaan komt. In een ietwat aggenebbisj kantoortje ontmoeten we Arjun Babu Dhakal, de manager van  Nepal Water Supply Corporation; de organisatie die door de Nepalese overheid is aangewezen om de watervoorzieningen van het land te regelen. Zijn gipsen been verklaart waarom hij – zichtbaar geïrriteerd – is veroordeeld tot dit kantoor op de begane grond. Maar als hij hoort dat we uit Nederland komen, ontdooit Arjun; zijn boer studeert Waste Water Management in Delft! Nog voordat we de audio goed en wel hebben getest, steekt Arjun van wal met een anderhalf uur durende monoloog die de gedachten afwisselend doet afdwalen naar warme stranden en koud bier. Zo nu en dan wordt zijn verhaal – en daarmee mijn dagdroom – onderbroken door de telefoon, een medewerker die per ongeluk komt binnenvallen en onze vragen. Gelukkig, want hij heeft zeker wat te vertellen.

Hoge bergen, diepe dalen

Het waterprobleem in Nepal is minstens zo divers als haar landschap. Want water is er genoeg, maar het is niet eerlijk verdeeld over het land. In de bergen is men aangewezen op bronnen, in de heuvelachtige regio op oppervlakte- en grondwater en in het laaggelegen Terai is men afhankelijk van grondwater. 85% van de Nepalezen heeft weliswaar toegang tot drinkwater, maar dit water is niet schoon. Het gebrek aan goede riolering vervuilt het grondwater, terwijl afval het rivierwater in de steden ondrinkbaar maakt. De oude pijpleidingen waar één of twee keer per dag een half uur lang water uit stroomt, lekken en zijn vuil. Daarnaast gaat het water soms midden in de nacht stromen waardoor mensen de boot missen. Private waterbedrijven profiteren gretig van het chronische watertekort, zij pompen water op en verkopen het als olie. Boven in de bergen is het water weliswaar schoon, maar er is niet altijd een waterbron in de buurt waardoor dorpelingen vaak uren moeten lopen voor water.

Zelfreinigend vermogen

Diverse problematiek vraagt om diverse oplossingen. De organisatie van Arjun werkt op het moment aan het rioleringssysteem om vervuiling van het water te voorkomen ‘’maar door financiële, menselijke en ‘’andere’’ omstandigheden is nog lang niet het hele gebied voorzien’’. Wat betreft het waterprobleem in de bergen ziet Arjun twee oplossingen: het verplaatsen van dorpen naar de bron (niet heel populair onder de bevolking) of pijpleidingen aanleggen die water naar dorpen distribueren. Als we Arjun vragen wat zijn organisatie doet tegen het afvalprobleem, is hij stellig: “Dat is niet mijn verantwoordelijkheid, maar die van de gemeente”. Maar heeft afval dan geen invloed op de kwaliteit van het water? Er wordt druk overlegd met een aanwezige tolk. Toch wel, maar Arjun blijft van mening dat het niet zijn verantwoordelijkheid is. Bovendien worden de dumping sites volgens hem niet voor niets buiten de stad geplaatst; zo kan het afval dat in de rivier terechtkomt op de weg naar beneden natuurlijk gezuiverd worden. ‘’De rivier is heel krachtig en heeft een zelfreinigend vermogen, na 7 kilometer reinigt zij zichzelf’’. Terwijl ik mijn kin van de vloer probeer te rapen, begint Arjun over een plan dat heel Kathmandu van drinkwater moet voorzien. Dit zogenoemde Melamchi River Project is de reden dat we bij elke rit door Kathmandu op een wegversperring stuiten; de hele stad ligt open om de 100 jaar oude pijpleidingen te vernieuwen. Door dit nieuwe stelsel moet binnen enkele maanden 15 uur per dag smeltwater uit de Melamchi rivier stromen. Het plan hiervoor werd al in de jaren ‘90 geboren, maar liep vertraging op door corruptieschandalen, mismanagement, uit de pan rijzende kosten en terugtrekkende financiers. Het einde van het traject is weliswaar in zicht, maar of er ook licht aan ‘t einde van deze 27,5 kilometers lange tunnel is? De populatie in Kathmandu is in de tussentijd meer dan verdubbeld waardoor de bron alsnog 175 miljoen liter per dag te weinig zal opleveren. Daarom moeten er weer twee nieuwe rivieren bij het project worden aangesloten. Als ik Arjun vraag hoelang het duurt voordat elk huishouden in Nepal drinkwater zal hebben, lacht hij wat ongemakkelijk. De overheid wil in 2017 100% van de bevolking toegang geven tot veilig drinkwater. Of dat lukt? ‘’De tijd zal het leren’’. In de grondwet die Nepal in 2015 kreeg is in ieder geval een clausule opgenomen die voorschrijft dat alle mensen recht hebben op veilig drinkwater.  

Drinken en kaarten

Wanneer we even later aan de rand van de Bagmati rivier staan – de belangrijkste waterbron van Kathmandu – krijgen we pas een goed beeld bij de schokkende cijfers. Deze rivier schijnt inmiddels voor 90% uit afval en 10% uit water te bestaan. We vinden plastic flesjes, bekertjes, tasjes, schoenen en – wederom – heel veel speelkaarten. Volgens mijn gids komt dat laatste doordat Nepalese mannen alleen maar drinken en kaarten, I rest my case. Gelukkig is er ook een reden om optimistisch te zijn. Want elke zaterdag komen honderden vrijwilligers samen om de van oudsher heilige rivier op te ruimen. Er wordt wekelijks wel 8 tot 10 ton afval uit het water gevist. Een van de tekenen dat er een groeiend bewustzijn is onder de Nepalese bevolking.

Nepalese hipsters

Dat groeiende bewustzijn is ook merkbaar in de culturele ontwikkeling van Nepal. Wanneer we even later in de studio van Fuzz Factory zitten, zien we weer een heel andere kant van het land. Terwijl we op de achtergrond een opzwepende beat horen, worden we welkom geheten door Rohid en zijn collega’s. Hun tatoeages, minirokjes en hippe interieur teleporteren me direct terug naar de Amsterdamse Pijp, alleen dan zonder avocadobar. Fuzz Factory is een collectief van creatieven dat multimediaproducties maakt. Het bedrijf is vijf jaar geleden opgericht door Rohid en zijn band. Ze wilden een videoclip voor hun nieuwe nummer maar vonden de kwaliteit die de Nepalese markt te bieden had op z’n zachtst gezegd slecht. ‘’Dus besloten we het zelf maar te maken, we hadden toch niets te verliezen’’. Het nummer en de bijbehorende clip werden in 2009 trending op Youtube, wat heel bijzonder is voor een land met een internetverbinding die me al meerdere keren bijna mijn laptop uit het raam heeft doen gooien. Nu maken Rohid en zijn collega’s multimedia producten voor opdrachtgevers en zijn ze onlangs met een eigen show begonnen: Fuzzscape. Een documentairereeks waarin ze al reizend door Nepal verhalen vertellen in beeld, muziek en tekst. Verdomd; dachten wij even origineel te zijn. Elke maand verblijft het gezelschap van verhalenvertellers vijf dagen in een andere regio, waar ze de verschillen in cultuur onderzoeken maar ook kijken of ze een gemeenschappelijke Nepalese cultuur kunnen definiëren. Als we hem vragen wat volgens hem hét verhaal is dat alle Nepalezen verbindt, antwoord hij precies wat er al dagenlang door ons hoofd zoemt: ‘’Resilience’’. Veerkracht. Rohid laat ons een aflevering van Fuzzscape zien waarna Yousef hem trakteert op wat pareltjes uit zijn eigen oeuvre.

We wurmen ons tot besluit nog een laatste keer op de achterbank bij Fred Flintstone en zetten koers naar het hotel. Yabba Dabba Doo!

OVERZICHT

Marieke de Ruiter

Marieke is Copywriter bij Dopper en freelance journalist. Ze werkte eerder voor de NPO en landelijke kranten. Marieke wil verhalen vertellen die gewichtig zijn, maar nooit te zwaar. Daarvoor bedient ze zich van een positieve insteek en - waar mogelijk - humor.

STORYTELLERS

Sef

De stijl van Sef is moeilijk te duiden en dát is precies zijn kracht. Sef schakelt moeiteloos tussen hiphop, pop en R&B. Zijn muziek is soms vermakelijk, dan weer maatschappelijk relevant. Sef is zich steeds meer bewust van de invloed die hij met zijn stem kan uitoefenen en wil die dan ook op eigen wijze verheffen.

Naar Muziek

Sander van Weert

Sander heeft niet alleen scherp oog voor de mensen voor zijn camera, maar ook een groot hart. Hij maakte eerder producties voor Nederlandse NGO’s in onder meer Ghana en Bangladesh. In 2013 reisde Sander al voor Dopper Foundation naar Nepal.

Naar videos

Daniel Maissan

Daniel is een freelance fotograaf en full-time reiziger. Hij is geïnteresseerd in mensen en de machtsstructuren die hen ongelijk maken. Met zijn camera reist Daniel van Colombia naar Malawi, Kampala en India waar hij de situatie nooit veroordeelt maar altijd bevraagt.

Naar Fotografie

Marieke de Ruiter

Marieke is Copywriter bij Dopper en freelance journalist. Ze werkte eerder voor de NPO en landelijke kranten. Marieke wil verhalen vertellen die gewichtig zijn, maar nooit te zwaar. Daarvoor bedient ze zich van een positieve insteek en - waar mogelijk - humor.

Naar Tekst